موسیقی جاز و صفحه‌های گرامافون بخش مهمی از زندگی موراکامی بوده است.

موسیقی در آثار موراکامی؛ ترانه‌های معروف و دنیای موسیقی هاروکی موراکامی 

هاروکی موراکامی (Haruki Murakami)، نویسنده مشهور ژاپنی، یکی از جذاب‌ترین چهره‌های ادبی برای نوشتن مقاله‌ای درباره پیوند ادبیات، شعر و موسیقی است.

نکته جالب این است که موراکامی آهنگساز یا ترانه‌سرا نیست، اما موسیقی چنان جایگاه مهمی در رمان‌هایش دارد که بعضی از معروف‌ترین آثار او نامشان را از ترانه‌های مشهور گرفته‌اند.

او به‌ویژه به سه سبک موسیقی علاقه دارد: جاز، موسیقی کلاسیک و راک دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰.

معروف‌ترین ترانه‌های مرتبط با موراکامی

۱. Norwegian Wood (This Bird Has Flown) — The Beatles

۱۹۶۵ | فولک راک

معروف‌ترین ارتباط موسیقایی موراکامی: رمان «جنگل نروژی» نامش را از این ترانه ی معروف بیتلز گرفته است. داستان این رمان با شنیدن همین آهنگ در هواپیما آغاز می‌شود و شخصیت اصلی به خاطرات عشق و جوانی بازمی‌گردد.

۲. South of the Border — Nat King Cole

جاز و پاپ سنتی

ترانه‌ای که با رمان «جنوب مرز، غرب خورشید» ارتباط مستقیم دارد. موسیقی در این رمان موراکامی با حس نوستالژی، عشق قدیمی و خاطرات پیوند می‌خورد.

۳. Sinfonietta — Leoš Janáček

۱۹۲۶ | موسیقی کلاسیک

قطعه ارکسترالی که در رمان «1Q84» موراکامی نقش مهمی دارد. این موسیقی در ابتدای داستان شنیده می‌شود و بارها به جهان داستان بازمی‌گردد.

۴. It's Only a Paper Moon — Nat King Cole

استاندارد جاز

ترانه‌ای درباره مرز خیال و واقعیت که متن آن در رمان «1Q84» موراکامی حضور دارد. مضمون ترانه با جهان داستانی موراکامی تناسب جالبی دارد.

ارتباط موراکامی با موسیقی فقط در رمان‌هایش نیست

موراکامی پیش از شهرت ادبی، همراه همسرش یک کافه‌بار جاز به نام Peter Cat داشت. او مجموعه‌ای در حدود ۱۰ هزار صفحه وینیل گردآوری کرده و از سال ۲۰۱۸ برنامه رادیویی «Murakami Radio» را اجرا کرده است؛ جایی که موسیقی‌های موردعلاقه‌اش را انتخاب و معرفی می‌کرد.

نکته مهم‌تر برای مقاله این است که موراکامی معتقد است موسیقی جاز بر شیوه نویسندگی‌اش، به‌خصوص ریتم، هارمونی و بداهه‌پردازی، تأثیر گذاشته است.

هاروکی موراکامی؛ نویسنده‌ای با هزاران صفحه وینیل و یک برنامه رادیویی اختصاصی

برای شناخت رابطه هاروکی موراکامی و موسیقی، باید به سال‌ها پیش از شهرت او به‌عنوان نویسنده بازگردیم؛ زمانی که موسیقی جاز و صفحه‌های گرامافون بخش مهمی از زندگی روزمره‌اش بودند.

موراکامی فقط شنونده موسیقی نیست؛ او مجموعه‌داری جدی است که طی چند دهه هزاران صفحه وینیل گردآوری کرده است. تعداد این مجموعه معمولاً حدود ۱۰ هزار صفحه عنوان می‌شود؛ مجموعه‌ای که بخش قابل‌توجهی از آن به موسیقی جاز اختصاص دارد.

علاقه موراکامی به صفحه‌های وینیل به دوران جوانی او بازمی‌گردد. او پیش از آغاز حرفه نویسندگی، همراه همسرش یوکو، کافه‌بار جازی به نام Peter Cat را در ژاپن اداره می‌کرد. در این کافه، پخش موسیقی از صفحه‌های گرامافون بخشی از فضای اصلی محل بود.

همین تجربه باعث شد موسیقی، به‌ویژه جاز، به یکی از عناصر ماندگار زندگی و بعدها داستان‌نویسی موراکامی تبدیل شود.

مجموعه ۱۰ هزار صفحه وینیل موراکامی؛ گنجینه‌ای از موسیقی جاز و کلاسیک

موراکامی در گفت‌وگویی درباره مجموعه شخصی‌اش توضیح داده که حدود ۱۰ هزار صفحه وینیل گرامافون دارد و حتی تعداد سی‌دی‌هایش را نشمرده است. او همچنین اشاره کرده که بیشتر صفحه‌های موجود در اتاق کارش متعلق به موسیقی جاز هستند.

این مجموعه صرفاً جنبه کلکسیونی ندارد. موراکامی هنگام کار نیز به موسیقی گوش می‌دهد و موسیقی را بخشی از فرایند خلاقیت ادبی خود می‌داند. به گفته او، ریتم، هارمونی و بداهه‌پردازی در جاز بر شیوه داستان‌نویسی‌اش تأثیر گذاشته‌اند.

رادیو موراکامی (Murakami Radio)؛ وقتی یک نویسنده دی‌جی می‌شود

در ۵ اوت ۲۰۱۸، نخستین قسمت برنامه Murakami Radio از شبکه TOKYO FM ژاپن پخش شد. این برنامه ۵۵ دقیقه‌ای با عنوان Run & Songs به موسیقی‌هایی اختصاص داشت که موراکامی هنگام دویدن گوش می‌داد.

او در این قسمت ۹ قطعه از سبک‌های جاز، راک و پاپ انتخاب کرد و درباره موسیقی، نویسندگی و دویدن صحبت کرد.

برخلاف یک برنامه رادیویی معمولی که مجری صرفاً ترانه‌های محبوب روز را پخش می‌کند، موراکامی به سراغ قطعاتی می‌رفت که برای خودش اهمیت داشتند؛ گاهی آثار کمتر شنیده‌شده، اجراهای متفاوت ترانه‌های مشهور یا صفحه‌های قدیمی.

برخی از قطعات اولین برنامه عبارت بودند از:

• Madison Time از Donald Fagen

• D.B. Blues با اجرای King Pleasure

• Knockin’ on Heaven’s Door با اجرای Ben Sidran

• Love Train با اجرای Hall & Oates

برنامه‌هایی درباره بیتلز، ترانه‌ها و صفحه‌ گرام های آنالوگ

رادیو موراکامی به یک برنامه محدود نماند و در سال‌های بعد قسمت‌هایی با موضوعات متفاوت تولید شد.

نکته جالب برای مقاله‌ای درباره شعر و موسیقی، قسمت Songs I Translated است. موراکامی در این برنامه به سراغ ترانه‌ها و ترجمه اشعار آنها رفت؛ موضوعی که پیوند علاقه او به زبان، ادبیات و موسیقی را به‌خوبی نشان می‌دهد.